باسمه تعالي

مجموعه آزمونهاي اصلاح شده براي دانش آموزان داراي محدوديت حركتي

مقدمه :

ضرورت و اهميت درس تربيت بدني براي دانش آموزان خصوصاً دانش آموزاني كه داراي محدوديت حركتي هستند بركسي پوشيده نيست . به منظور توسعه سطح دانش و آگاهي همكاران در اين رابطه و براي كمك به اين دانش آموزان پيشنهاد مي شود كه ضمن آموزشهاي لازم در طول سال تحصيلي و اجراي راهكارهاي آموزشي و ورزشي در جهت اصلاح و رفع ناهنجاري و بهبود بيماري از آزمونهاي آمادگي جسماني پيشنهادي و جايگزين استفاده گردد تا اينكه همكاران با استفاده از اين آزمونها و آزمونهاي معلم ساخته ، در دانش آموزان انگيزه و علاقه كافي را بوجود آورده و آنان را به اجراي حركات پيشنهادي ترغيب نمايند . و از ارزشيابي به اشكال مختلف كه منجر به فقر حركتي در دانش آموزان مي گردد جلوگيري شود .

- فاكتورهاي آمادگي جسماني مرتبط با سلامتي و تندرستي با توجه به نوع و شدت عارضه مي تواند قابل تغيير باشد . مهم ترين عوامل آمادگي جسماني عبارتند از : 1-استقامت قلبي – عروقي 2- انعطاف پذيري
3- استقامت و قدرت عضلاني 4- تركيب بدني

الف) آزمونهاي استقامت قلبي – عروقي را ميتوان همان آزمونهاي استقامتي استاندارد انتخاب نمود و يكي از عوامل مسافت يازمان اجراي آزمون را اصلاح كرد و در سطح توانايي دانش آموز قرار داد ، البته در رابطه با اجراي آزمون اصلاح شده حتماً با يك پزشك متخصص مشاوره گردد و با هماهنگي ايشان برنامه تمريني و آزمون متناسب انتخاب شود .

بعنوان مثال به جاي آزمون 1600 متر ( يك مايل ) مي توان آزمون 800 متر را برگزار كرد .زمان و ركورد آنرا ميتوان تعديل نمود تا آزمودني در طي مسير 800 متر فشار زيادي را متحمل نگردد .

ب ) آزمونهاي انعطاف پذيري : انعطاف پذيري به دو نوع ايستا و پويا قابل تقسيم است .

انعطاف پذيري ايستا : دامنه ي حركتي يا تغييرات حركتي حول محور ( مفصل) به عنوان انعطاف پذيري ايستا تعريف شده كه تعريفي علمي از انعطاف پذيري است . كليه ي آزمون هاي موجود در تربيت بدني ، انعطاف پذيري ايستا را اندازه گيري مي كنند. زيرا اندازه گيري انعطاف پذيري پويا عملاً غير ممكن است . تاكنون تعريف جامعي از انعطاف پذيري پويا ارائه نشده است . يكي از معروف ترين آزمون هاي انعطاف پذيري آزمون انعطاف پذيري تنه ( لگن خاصره) و يا آزمون نشستن و رساندن دست است

آزمون انعطاف پذيري لگن : براي اجراي اين آزمون ، آزمودني بر روي زمين مي نشيند و كف پاهاي جفت شده ي خود را به جعبه ي انعطاف پذيري ، نيمكت يا جعبه اي كه روي زمين قرار دارد ، مي چسباند . نفر ديگر از خم شدن زانوهاي آزمودني جلوگيري مي كند. آزمودني با كف دست هاي كشيده ي خود به جلو خم مي شود و دست ها را روي جعبه قرار مي دهد و به جلو مي راند . دست ها بايد روي يكديگر يا در امتداد يكديگر قرار داشته باشند و ملاك انگست مياني است . فاصله ي بين لبه ي جعبه با نوك انگستان مياني به سانتي متر ، ركورد فرد محسوب مي شود . جعبه ي استانداردي براي اجراي اين آزمون طراحي شده است كه داراي ابعادي مطابق شكل است . اين جعبه مي تواند انعطاف پذيري كساني را كه حتي قادر به رساندن دست ها به نوك انگستان نيستند نيز اندازه گيري كند .

خطاهاي آزمون :

1- در هنگام اجرا نبايد زانوها خم باشد . 2- در هنگام اجرا نبايد بدن و بالاتنه را تاب داد بلكه بايد به آرامي دست ها را جلو برد و در يك لحظه كه دست ها به حالت بي حركت درآمد ، داور بايد ركورد را ثبت كند . قبل از اجراي آزمون بايد نرمش هاي كششي ( مطابق شكل 1) انجام شود .

آزمون انعطاف پذيري شانه :

اين آزمون به دو شكل انجام مي شود . در شكل اول ، اندازه ي بين دو دست از قسمت پشت اندازه گيري مي شود . براي انجام اين آزمون فرد بر روي باسن روي زمين مي نشيند و پاها را به حالت كشيده به جلو دراز مي كند. سپس دست ها را از دو طرف تا ارتفاع شانه بلند مي كند و بدون چرخاندن كتف يا خم كردن دست ها به پايين ، دست ها را تا جايي كه امكان دارد به سمت عقب مي برد. در حال كه دست ها به سمت عقب برده مي شود ، نبايد به سمت پايين حركت كند بلكه بايد در ارتفاع شانه نگه داشته شود و آرنج ها مستقيم بوده و خم نباشد . آزمايش كننده با اندازه گيري فاصله ي بين دو نوك انگشتان كوچك دو دست به سانتي متر ركورد او را معين مي كند .

در نوع ديگر آزمون انعطاف پذيري شانه ، فرد متري پارچه اي را با دو دست مي گيرد و سعي مي كند كه دو دست خود را از جلو به بالاي سر و سپس به پشت ببرد . اندازه ي فاصله ي دو دست ، ركورد انعطاف پذيري شانه ي فرد محسوب مي شود

در اين آزمون آزمودني با آزمايش و خطا و كم كردن فاصله ي بين دو دست سعي مي كند ركورد خود را بهتر كند. آزمودني هنگام اجرا بايد با دست هاي كشيده دو دست را توام به بالاي سرببرد و در حالي كه سربين دو دست قرار دارد دو دست خود را به پشت سر رد كند . ( شكل 2)

آزمون انعطاف پذيري مچ پا : در اين آزمون ، انعطاف پذيري مچ پا در دو وضعيت خم شده به پايين و خم شده به بالا اندازه گيري مي شود. براي اجراي آزمون ، فرد با پاهاي كشيده در مقابل ديوار ، با باسن روي زمين مي نشيند . در اين حالت پاي او به اندازه يك يكف دست با ديوار فاصله دارد . سپس او سعي مي كند تا مچ پاي خود را بدون خم كردن زانو به سمت جلو خم كند و از چرخاندن مچ پا به داخل خودداري نمايد . آزمايش كننده ، نزديك ترين فاصله را ( از زير انگشت شست پا تا زمين ) در حالت باز شدن مفصل مچ پا به سانتي متر اندازه گيري مي كند .

در وضعيت دوم فرد در همان حالت قبلي قرار مي گيرد با اين تفاوت كه كف پاهاي خود را محكم به ديوار مي چسباند . در حالي كه پاشنه ي پاي او به ديوار چسبيده است ، سعي مي كند پنجه ي پاهاي خود را از ديوار جدا كند و به طرف خود خم نمايد . به طوري كه كف پا به غير از پاشنه از ديوار جدا شود. فاصله ي زير شست پا تا ديوار به سانتي متر انعطاف پذيري مچ پا را در وضعيت تا شدن مفصل مچ پا اندازه گيري مي كند.
( شكل 3 )

ج ) آزمونهاي استقامت و قدرت عضلاني مربوط به عضلات كمربند شانه اي و عضلات شكم

1 ) آزمونهاي دراز و نشست 2) آزمونهاي كشش بارفيكس 3 ) آزمون شناي روي زمين

ج- 1): آزمون دراز و نشست ( دست ها روي سينه ) : اين آزمون كه به آزمون « دراز و نشست اصلاح شده » نيز معروف است مانند آزمون قبلي است . بااين تفاوت كه دست ها به جاي قلاب شدن در پشت گردن ، بر روي سينه قرار مي گيرند. طرز قرارگرفتن دست ها روي سينه اينگونه است كه كف دست ها به صورت ضربدري روي سينه ي راست و چپ قرار مي گيرد . كف دست چپ روي سينه ي راست و كف دست راست روي سينه ي چپ . خطاهاي آزمون عبارتست از اينكه دست ها نبايد از شانه ها جدا شوند و آرنج هادرمرحله « نشست » زانوها با ران ها را لمس مي كنند. در صورت جدا شدن دست از شانه ، آن تكرار شمارش نمي شو د. (شكل 4)

ج-1):- آزمون دراز و نشست اصلاح شده : اين آزمون نيز مانند آزمون هاي قبلي است ، با اين تفاوت كه دست ها در كنار بدن قرا مي گيرند و در كنار هر دست علامتي زده مي شود و سپس فاصله اي به ميزان 10 سانتي متر از نوك انگشتان به طرف پاها معين مي شود .و آزمودني در موقع بالاآمدن ، تنه را تاحدي بالا مي آورد كه نوك انگشتانش از علامت 10 سانتي متري عبور كند. بعد از عبور ، دوباره به حالت خوابيده در مي آيد و آزمون را تكرار مي كند . محل علامت زدن ، مقابل نوك انگشتان است و دست ها بايد كاملاً كشيده باشند . علامت دوم 10 سانتي متر پايين تر زده مي شود و در موقع حركت به سمت بالا ، دست ها بايد به اندازه ي 10 سانتي متر حركت كنند . اين آزمون به مدت 1 دقيقه و براي افراد ضعيف تر به مدت 30 ثانيه اجرا مي شود و تعداد دراز و نشست صحيح به حساب ركورد فرد گذاشته مي شود .توجه شود كه دستها در هنگام آزمون از روي تشك جدا نشده و مماس با تشك به سمت جلو حركت مي كند درغيراينصورت خطا محسوب مي گردد.

ج-1):- آزمون خم شدن به بالا : در اين آزمون زاويه ي زانوها حدود 150 درجه است و فرد كمك كننده در بالاي سرآزمودني مي نشيند و كف دست هاي خود را زير سر او قرار مي دهد. آزمودني با انقباض عضلات شكم و بالاآمدن تنه ، كف دست هاي خود را به زانوها مي رساند و سپس به حالت اول بر مي گرددو دراز و نشست ديگري را شروع مي كند .

در حالت الف) زماني كه دانش آموز درد يا ناراحتي خاصي داشته باشد. ب ) ريتم صحيح حركت را حفظ نكند .

ج ) هنگام بالا آوردن باسن ، دست ها را به سمت زانوها پرتاب كند و يا قبل از رساندن سر به زمين دوباره آزمون را تكرار كند و .. با ملاحظه ي خطاهايي از اين دست ، آزمون را متوقف كنيد . دانش آموزي كه از عهده انجام 40 دراز و نشست برآيد ، نمره ي كامل مي گيرد .

شروع ، دست ها كاملاً صاف روي شكم قرار دادر و هنگام بالا آمدن بدن به سمت زانوها حركت مي كند و انگشتان دست بايد زانوها را لمس كند . اين آزمون ويژه ي افراد ضعيف است و بايد به دانش آموز اجازه داد تا 40 دراز و نشست را انجام دهد و در موارد زير آزمون را متوقف كنيد. ( شكل 5 )

ج – 2 ): آزمون هاي كشش از بارفيكس اصلاح شده

اين آزمون ها براي افرادي كه قادر به كشش از بارفيكس حتي براي يك بار هم نيستند، ابداع شده است . در اين آزمونها بخشي از وزن بدن آزمودني بر روي زمين يا سطح زمين منتقل مي شود و او مي تواند چندين كشش از بارفيكس را انجام دهد . اين آزمون ها متنوع اند و در اين جا تنها يكي از آن ها ارائه مي شود .

آزمون كشش از بارفيكس اصلاح شده

اين آزمون براي دانش آموزاني كه ضعف عضلات كمربند شانه اي دارند و براي كساني كه حتي يك بار هم نمي توانند خود را از بارفيكس معمولي بالا بكشند ، ابداع شده است . اين آزمون بصورت خوابيده به پشت اجرا مي شود . در اين حالت بخشي از وزن بدن به پاشنه ي پا منتقل مي شود . در اين صورت كشش از بارفيكس راحت تر قابل اجراست . براي اجراي اين آزمون آزمودني به پشت زير بارفيكس دراز مي كشد ، بطوري كه شانه هاي او زير ميله ي بارفيكس قرار گيرد . او سپس دست هاي خود را با كف دست هاي باز به سمت بالا مي آورد . ميله ي بارفيكس در سوراخ بالايي قرار مي گيرد . براي مثال اگر نوك انگشتان دانش آموز به سوراخ چهارمي يا كمي بالاتر از سوراخ چهارمي رسيد . ميله ي بارفيكس در سوراخ پنجمي قرار مي گيرد . سپس آزمودني ميله ي بارفيكس را مي گيرد و تنه و پاهاي خود را از زمين جدا مي كند. در اين حالت فقط
پاشنه هاي او با زمين تماس دارد و بدن در ناحيه ي زانوها و لگن نبايد خم شود بلكه به صورت مستقيم و موازي زمين قرار گيرد . او سپس كشش از بارفيكس را انجام مي دهد . موقع كشش ، چانه بايد به بالاي يك طناب يا كش كه سه سوراخ پايين تر از ميله بسته شده است برسد . در اين حالت ، يك كشش از بارفيكس انجام شده است . آزمودني تا آن جا كه در توان دارد ، اين آزمون را تكرار مي كند و تعداد تكرارها به حساب ركورد او گذاشته مي شود. ( شكل 6

خطاها و مقررات :

1- آزمودني نبايد زانوها يا تنه ي خود را خم كند .

2- بدن بايد كاملاً كشيده باشد و فقط پاشنه ي پا با زمين تماس دارد . موقع حركت به سمت پايين ، باسن نبايد زمين را لمس كند .

3- موقع پايين آمدن ، آرنج ها بايد به حالت كشيده در آيد و سپس كشش بعدي آغاز شود .

وسيله ي مورد نيا ز :

يك بارفيكس به ارتفاع 125 سانتي متر و عرض 93 سانتي متر ، كه از بالا داراي سوراخ هايي به قطر 5/4 سانتي متر است و با يكديگر 6 سانتي متر فاصله دارند ، مورد نياز است . اين وسيله را مي توان از آهن يا چوب تهيه كرد . به طور كلي آزمون هاي كشش از بارفيكس استقامت عضلاني ، عضلات كمربند شانه اي و دست ها را ارزيابي مي كند .

ج- 3 ) آزمون شناي روي زمين

براي اجراي اين آزمون ، آزمودني روي دست ها و پنجه ي پاهايش قرار مي گيرد و با خم كردن آرنج به سمت زمين حركت مي كند و زماني كه سينه نزديك زمين رسيد دوباره با راست كردن آرنج ها به حالت اول بر
مي گردد . (شكل 7 )

انچه قدرت بالاتنه ي افراد كم باشد ، به ويژه خانم ها ، مي توانند اين آزمون را روي زانوها اجرا كنند. بدين صورت كه به جاي پنچه ها ، زانوها روي زمين قرار مي گيرد . هنگام اجراي آزمون شنا در هر دو وضعيت ، تنه نبايد از مفصل لگن خم شود بلكه پاها و تنه بايد در يك خط به سمت پايين و بالا حركت كند. اين آزمون نيز استقلامت عضلاني عضلات كمربند شانه اي را اندازه گيري مي كند. ( شكل 8 )

جدول نرم آزمون شناي روي زمين ( روي پنجه هاي پا و دست ها ) *

* اين نرم از روي توانايي مردم امريكا تهيه شده اس

منبع :

گروه آموزشی تربیت بدنی دوره متوسطه

استان اصفهان